Mái nhà bị dột thường lộ ra đúng lúc mưa lớn ập xuống, chẳng báo trước ai cả. Có tối bên mình nhận cuộc gọi gấp lúc gần 9 giờ. Nước chảy thành dòng ngay giữa phòng khách nhà khách. Gia chủ chỉ kịp đặt vài cái xô hứng tạm. Nguyên nhân thì lúc đó chưa ai biết rõ. Mùa mưa bão năm nào đội ngũ cũng gặp vài ca tương tự. Phần lớn đều tránh được nếu kiểm tra sớm hơn một chút.
Bài này bên mình kể lại đúng những gì đã làm với các mái nhà bị thấm, bị dột qua nhiều mùa mưa. Đây là kinh nghiệm thật từ những lần trèo lên mái. Từng lần soi từng chỗ để tìm ra đúng vị trí nước lọt vào.
Nhiều Nhà Chỉ Phát Hiện Mái Xuống Cấp Khi Mưa Đã Ngập Phòng
Phần lớn khách gọi cho bên mình đều nói một câu giống nhau. “Nhà tôi ở mấy chục năm có sao đâu, tự nhiên năm nay lại dột.” Sự thật là mái không tự nhiên hỏng qua một đêm. Lớp chống thấm xuống cấp dần theo thời gian. Ngói cũng nứt từng chút một do giãn nở nhiệt. Đến lúc nước tìm được đường vào thì gia chủ mới hay.
Nhà nào cũng nên kiểm tra mái định kỳ. Nghĩa là ít nhất một lần trước mỗi mùa mưa, thay vì đợi sự cố mới gọi thợ. Bên mình từng xử lý một căn nhà phố ở Thủ Đức. Chủ nhà chỉ phát hiện dột khi nước đã loang cả mảng lớn trên trần thạch cao phòng ngủ. Lúc đó phần xà gỗ bên trong đã ẩm mốc, phải thay luôn cả khung. Chi phí đội lên gấp ba so với việc xử lý sớm.
Cái khó là mái nhà nằm trên cao, ít ai để ý mỗi ngày. Bên mình vẫn khuyên gia chủ chụp ảnh mái từ xa mỗi vài tháng. Sau đó so sánh xem có chỗ nào đổi màu hay xô lệch không. Cách này đơn giản, không tốn tiền. Mà lại phát hiện sớm được rất nhiều ca.
Vế thứ hai còn tốn kém hơn: gọi đúng thợ nhưng thợ không đủ kinh nghiệm. Bên mình gặp không ít mái nhà bị dột mà chủ nhà tự trám bằng xi măng thường ngay chỗ đó. Mưa vài trận sau lại dột tiếp, có khi dột sang vị trí khác. Xi măng thường co giãn kém. Gặp nắng mưa liên tục là nứt lại rất nhanh. Sửa qua loa kiểu này, tính ra mất tiền hai ba lần mà mái vẫn chưa yên.
Dấu Hiệu Trên Trần Nhà Báo Trước Mái Đang Thấm Nước
Không cần đợi nước nhỏ giọt mới biết mái có vấn đề. Trần nhà thường “báo tin” trước cả tháng. Chỉ là nhiều gia chủ chưa quen nhìn ra. Dưới đây là mấy dấu hiệu bên mình luôn kiểm tra đầu tiên khi đến khảo sát:
- Vết ố vàng hình tròn loang trên trần, viền sậm hơn phần giữa. Đây là dấu nước thấm rồi bốc hơi để lại cặn, không phải bụi bẩn thường.
- Đường nứt chân chim chạy dọc trần hoặc góc tường, hay xuất hiện ở chỗ tiếp giáp giữa mái và tường bao.
- Mùi ẩm mốc thoảng lên mỗi khi trời nồm hoặc sau cơn mưa, dù mắt chưa thấy vết ố nào.
- Sơn hoặc lớp bả trần bong tróc thành mảng nhỏ, sờ vào thấy hơi mềm và ẩm.
- Trần thạch cao võng nhẹ xuống ở một điểm — dấu hiệu nước đã đọng lại phía trên khá lâu.
Những dấu hiệu này hay gặp nhất ở trần phòng khách và phòng ngủ. Đây thường là khu vực có diện tích trần rộng nhất nhà, giống cách bố trí ở nhiều mẫu phòng khách hiện nay. Ngoài quan sát trần, bên mình còn kiểm tra phần mái thật, nhất là mối nối giữa các tấm ngói hay tấm tôn.
Mối nối là chỗ hai tấm vật liệu ghép lại với nhau, nói dễ hiểu là đường ráp nối trên mái. Đây chính là điểm yếu nhất. Keo hoặc gioăng cao su ở đó lão hóa nhanh hơn phần vật liệu chính. Bên mình thường leo lên kiểm tra bằng mắt và tay. Sờ thử xem gioăng còn đàn hồi hay đã cứng giòn. Gioăng cứng, có vết nứt nhỏ là dấu hiệu cần thay sớm, không nên để qua thêm một mùa mưa nữa.
Kinh Nghiệm Sửa Chữa Mái Nhà Bị Dột Hiệu Quả
Nhiều người gọi thợ tới, thấy chỗ nào dột thì trám ngay chỗ đó, xong việc là về. Bên mình không làm vậy. Kinh nghiệm sửa chữa mái nhà bị dột mà đội ngũ áp dụng luôn bắt đầu bằng việc tìm cho ra gốc rễ. Trám phần ngọn thì dột lại rất nhanh.
Tìm Đúng Gốc Nước Vào, Đừng Trám Ngay Chỗ Thấy Dột
Nước chảy theo trọng lực và theo kết cấu mái. Chỗ thấy dột trong nhà chưa chắc là chỗ nước lọt vào trên mái. Có lần bên mình xử lý một căn nhà ở Biên Hòa. Vết ố nằm giữa trần phòng ngủ, nhưng lần theo mới thấy nước chảy từ máng xối cách đó gần hai mét. Nó len theo tấm cách nhiệt rồi mới nhỏ xuống đúng chỗ đó. Nếu chỉ trám ngay vị trí vết ố, mưa tiếp vẫn dột y như cũ.
Cách dò cũng khác nhau tùy dạng mái. Mái bằng đổ bê tông thường dột vì nước đọng lâu ở chỗ trũng, do độ dốc thoát nước không đủ. Mái dốc lợp ngói lại hay dột vì ngói bị xô lệch sau bão, hở ra một khe nhỏ. Bên mình luôn hỏi kỹ kiểu mái trước khi hẹn giờ khảo sát, để mang đúng dụng cụ cần thiết.
Quy trình bên mình thường làm gồm vài bước cơ bản. Đầu tiên là dọn sạch bụi rêu và lớp sơn cũ bong tróc quanh khu vực nghi ngờ, để nhìn rõ vết nứt thật. Sau đó xác định điểm nước vào bằng cách quan sát lúc trời mưa nhẹ. Có khi phải xối nước thử một cách có kiểm soát. Khi đã chắc điểm dột, mới xử lý chống thấm đúng chỗ. Nên xử lý rộng thêm khoảng nửa mét quanh vết nứt để chắc ăn.
Vật Liệu Chống Thấm Nào Đáng Đồng Tiền
Vật liệu chống thấm quyết định mái bền được bao lâu. Bên mình hay dùng màng khò nóng gốc bitum cho mái bằng. Giá tham khảo khoảng 90.000 đến 150.000 đồng mỗi mét vuông tùy độ dày. Thi công đúng kỹ thuật thì bền trung bình bảy đến mười năm. Với mái ngói hoặc mái tôn, sơn chống thấm gốc acrylic đàn hồi phổ biến hơn. Loại này giá rẻ hơn màng khò nhưng cần quét lại sau ba đến năm năm.
Riêng chỗ mối nối nhỏ, bên mình hay dùng thêm keo silicone chuyên dụng, giá khoảng 60.000 đến 90.000 đồng một tuýp. Loại keo này đàn hồi tốt, bít kín khe hở mà không bị nứt khi trời nắng gắt.
Vật liệu trước khi đưa vào công trình cũng nên qua bước kiểm định rõ ràng. Ngành xây dựng nói chung vẫn áp dụng tiêu chuẩn lấy mẫu thí nghiệm với nhiều loại vật liệu kết cấu. Mục đích là để chắc hàng mua về đúng như cam kết của nhà cung cấp. Chống thấm mái cũng nên chọn theo tinh thần đó, đừng chỉ nghe quảng cáo suông.
Trước khi thi công, bên mình luôn gửi báo giá rõ ràng cho gia chủ xem qua. Kèm theo là hình ảnh thực tế của những công trình đã làm. Việc trao đổi thông tin nhanh hơn nhiều cũng nhờ công ty đầu tư một thiết kế website bán hàng chuyên nghiệp. Khách xem báo giá và mẫu chống thấm mà không cần chờ hẹn gặp trực tiếp.
Sai Lầm Khi Thi Công Và Cách Bên Mình Tránh
Sai lầm thường gặp nhất mà bên mình hay thấy là thi công lúc trời còn ẩm hoặc mới tạnh mưa. Vật liệu chống thấm cần bề mặt khô hoàn toàn mới bám dính tốt. Làm lúc ẩm coi như bỏ đi một nửa hiệu quả. Mẹo của đội ngũ là luôn chọn ba đến bốn ngày nắng liên tục để thi công. Sau khi hoàn thành nên đợi qua một trận mưa thật, kiểm tra lại trước khi bàn giao.
Một sai lầm khác là bỏ qua phần bảo hành sau khi sửa xong. Bảo hành ở đây nghĩa là cam kết quay lại xử lý miễn phí nếu chỗ đó dột lại trong một thời gian nhất định. Bên mình luôn ghi rõ thời gian bảo hành ngay trên hóa đơn. Thường là từ mười hai đến hai mươi bốn tháng, tùy loại vật liệu đã dùng. Gia chủ nên hỏi kỹ điều này trước khi đồng ý ký hợp đồng. Có giấy tờ rõ ràng, sau này phát sinh vấn đề cũng dễ giải quyết hơn nhiều.
Đừng Đợi Mưa Bão Gõ Cửa Mới Lo Sửa Mái
Mái nhà bị dột hiếm khi vì hết tuổi thọ một cách ngẫu nhiên. Phần lớn là do ít ai chăm sóc nó đều đặn như các phần khác trong nhà. Bỏ ra một buổi kiểm tra mái trước mùa mưa, tốn vài trăm nghìn cho lớp sơn chống thấm bảo dưỡng. Số tiền đó rẻ hơn rất nhiều so với sửa cả mảng trần bị ngấm nước sau này. Bên mình từng thấy nhiều gia đình chần chừ một mùa. Mùa sau phải sửa cả trần lẫn sàn gỗ bị mục vì thấm lâu ngày.
Nếu nhà bạn đang có dấu hiệu nghi ngờ, đừng đợi đến khi nước nhỏ xuống mới gọi thợ. Bên mình vẫn hay nói với khách một câu quen thuộc: xử lý sớm một tuần, đỡ lo cả một mùa mưa. Kiểm tra mái không cần đợi thợ chuyên, chỉ cần một buổi sáng leo lên nhìn kỹ từng mối nối. Bên mình vẫn nhắc gia chủ chọn đúng lúc đầu mùa mưa để làm việc này, đừng đợi qua Tết mới nhớ ra. Bạn có thể xem thêm kinh nghiệm xây dựng, cải tạo và sửa chữa nhà mà bên mình đã chia sẻ. Chuẩn bị kỹ trước khi mùa mưa bão năm nay chính thức bắt đầu.